تقرير است يعنى البته مىبينيد أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ آنكه خداى فرو فرستاد مِنَ السَّماءِ از آسمان يا از ابر السَّماءِ آبى يعنى باران فَسَلَكَهُ پس درآورد آن آب را يَنابِيعَ فِي الْأَرْضِ در چشمهاى نابع و كاريزهاى جارى كه در زمين است ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ پس بيرون مىآورد از آن آب زَرْعاً كشت را مُخْتَلِفاً أَلْوانُهُ كه گوناگونست رنگهاى آن از حمرت و صفرت و بياض و خضرت و غير آن و گويند مراد بالوان اصناف و اجناس مختلفه است چون گندم و جو و برنج و كنجد و غيره ثُمَّ يَهِيجُ پس خشك مىشود آن زرع بعد از خضرة و نظارة فَتَراهُ پس ببينى آن را مُصْفَرًّا زرد شده پس از طراوت و تازگى آن ثُمَّ يَجْعَلُهُ پس ميگرداند خداى آن را حُطاماً ريزه ريزه و درهم شكسته و خورد گشته إِنَّ فِي ذلِكَ بدرستى كه در انزال باران و اخراج زروع مختلفه به آن و تقلب آن از حالى بحالى لَذِكْرى هر آينه ياد كردنيست لِأُولِي الْأَلْبابِ مر خداوندان عقول سليمه كه در آن تفكر نمايند و عارف شوند بصانع محدث و قدرة او بمبدء و معاد يا تشبيه نمايد اموال دنيوى به آن زروع تر و تازه و بدان اعتماد نكنند چه اندك وقتى نمو آن بذبول مبدل شود و سخت زوال پذيرد و چون آنهائى كه آلوده ميشوند بلوث و اوهام در اين تفكر نميكنند تا عارف شوند بوجود صانع عالم از اينجهت ميفرمايد كه . أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ آيا پس آنكس كه گشاده است خداى صَدْرَهُ سينهء او را و فراخ گردانيده دل او را لِلْإِسْلامِ براى قبول اسلام بوسيلهء استعمال قوة عقليه در دلايل بينه و حجج واضحه بواسطهء استعداد تام بالطاف هاديه هم چو كسيست كه سينهء او تنكست از قبول حق بجهة اصرار بر عناد و انكار و عدم تدبر او در دلايل و معجزاتى موصلست بمعرفت پروردگار و صدقيت سيد مختار خلاصهء معنى آنست كه آن كسى كه خداى تعالى بسبب اهليت در حق او الطاف عميم خود فايض سازد بر وجهى كه سينهء او منشرح شود بقبول ايمان هم چو كسى نباشد كه بجهة عدم استعداد نظر لطف از او باز گيرد و او را در مضيق كفر بگذارد چه ميان اين هر دو بعد المشرقين است فَهُوَ پس آنكس كه سينهء او فسيح است و دل او وسيع از براى قبول ايمان عَلى نُورٍ بر روشنى معرفت است يعنى بر ادلة وحدة يا بر يقين و بصيرت مِنْ رَبِّهِ از پروردگار خود ابن مسعود رواية كند كه روزى حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين آية قراءت فرمود ما گفتيم يا رسول انشراح صدر بچه معنى است فرمود كه نور معرفت الهى است در دل بنده مؤمن بر وجهى كه دل او را روشن و فراخ گرداند گفتيم يا رسول اللّه علامة آن چيست فرمود آنكه بندهء بالكليه از سراى غرور بگذرد